Hypericum perforatum
Bylina wieloletnia o złocistożółtych kwiatach i drobnych liściach z typowymi „kropkami” – przezroczystymi zbiorniczkami olejkowymi, których uszkodzenie uwalnia czerwone barwniki.
Drobne, eliptyczne listki z prześwitującymi kropkami widocznymi pod światło
Złocistożółte, pięciopłatkowe kwiaty z licznymi pręcikami
Wzniesiona bylina 30–60 cm o typowym „świętojańskim” wyglądzie
Słoneczne, suche łąki, miedze i nasypy
Delikatny ziołowy zapach, kwiaty barwią olej na czerwono
Liście dziurawca są drobne, ustawione naprzeciwlegle, jajowate do eliptycznych, z całym brzegiem. Pod światło widać w nich liczne, jasne punkciki – gruczoły olejkowe. To właśnie one nadają roślinie nazwę „dziurawiec”. Listki są cienkie, jasno- do średniozielonych, prawie bez ogonków. Przezroczyste „dziurki” to jeden z najpewniejszych cech identyfikacyjnych dziurawca.
Kwiaty dziurawca są intensywnie żółte, pięciopłatkowe, o średnicy 1–2 cm, zebrane w wiechowate kwiatostany na szczytach pędów. Płatki często mają drobne, ciemniejsze nakrapiania na brzegach, a po roztarciu mogą barwić palce na czerwono dzięki obecności hyperycyny. Liczne pręciki nadają kwiatom charakterystyczny, „słoneczny” wygląd. Kwitnie od czerwca do sierpnia.
Dziurawiec zwyczajny to bylina osiągająca 30–60 cm wysokości. Łodyga jest sztywna, wzniesiona, zwykle dwukanciasta. U góry silnie się rozgałęzia i kończy licznymi żółtymi kwiatami. Na słonecznych i suchych stanowiskach tworzy większe skupienia i łatwo się rozsiewa. Sprawia wrażenie rośliny lekkiej, jasnej i łatwo dostrzegalnej na tle łąki.
Dziurawiec preferuje suche lub umiarkowanie suche, dobrze przepuszczalne stanowiska. Często spotykany jest na miedzach, skarpach, poboczach dróg, suchych łąkach i kamienistych zboczach. Dobrze radzi sobie na glebach ubogich, kamienistych lub piaszczystych. Na miejscach zacienionych lub trwale wilgotnych rośnie słabo lub zanika. Jego obecność wskazuje zwykle na ciepłe, słoneczne mikrośrodowisko.
Świeża ziele dziurawca ma subtelny, ziołowy zapach o lekko żywicznej nucie. Charakterystyczną cechą jest zdolność kwiatów do barwienia olejów na intensywny czerwony kolor podczas maceracji. Za czerwone zabarwienie odpowiadają pochodne antracenowe, w tym hyperycyna. Jest to tradycyjny znak jakości oleju dziurawcowego.
Suszona ziele dziurawca stosowana jest do przygotowania naparu, który wspiera równowagę psychiczną, rozluźnienie oraz lepszą jakość snu. Tradycyjnie pije się go przy wewnętrznym napięciu, drażliwości i lekkim niepokoju. Długotrwałe stosowanie wymaga ostrożności i uwagi na interakcje z lekami.
Alkoholowy wyciąg z kwitnącego ziela jest popularną formą stosowania dziurawca. Dawkowany w kroplach, wspiera radzenie sobie ze stresem i napięciem. Ze względu na koncentrację substancji czynnych należy zachować ostrożność i uwzględnić przeciwwskazania (leki, ciąża, fotosensytyzacja).
Czerwony olej dziurawcowy otrzymuje się poprzez macerację świeżych kwiatów w oleju roślinnym. Stosowany jest zewnętrznie na suchą, podrażnioną lub zmęczoną skórę, otarcia, blizny oraz napięte mięśnie. Zaleca się używać go wieczorem lub z dala od mocnego słońca.
Dziurawiec jest klasycznym ziołem goryczkowym wspierającym trawienie. W mieszankach ziołowych pomaga poprawić pracę pęcherzyka żółciowego, łagodzi skurcze układu pokarmowego i zmniejsza uczucie pełności. Często łączy się go z krwawnikiem, miętą lub rzepikiem.
Olej dziurawcowy lub mocniejszy napar stosuje się do relaksacyjnych kąpieli i masaży napiętych mięśni karku i pleców. Ciepła woda i aromat dziurawca pomagają rozładować stres po intensywnym dniu.
Dzięki zawartości barwników dziurawiec potrafi barwić oleje, tkaniny oraz domowe maści na złote lub czerwone odcienie. Dawniej wykorzystywany jako naturalny barwnik, dziś chętnie stosowany w domowej zielarskiej kosmetyce.
Pomaga zmniejszać stany zapalne w organizmie, łagodzi bóle mięśni i stawów.
Wspomaga oczyszczanie wątroby i nerek z toksyn.
Łagodzi kaszel, przeziębienie i stany zapalne oskrzeli.
Pomaga przy infekcjach pęcherza i nerek.
Chroni komórki przed wolnymi rodnikami i spowalnia starzenie.
Łagodzi bóle głowy, mięśni i stawów.
Łagodzi objawy przeziębienia, gorączki i grypy.
Informacje na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem jakichkolwiek roślin w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub certyfikowanym zielarzem.
Niektóre rośliny mogą powodować reakcje alergiczne lub wchodzić w interakcje z lekami. Zachowaj ostrożność i w razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą.
Dziurawiec zwyczajny rośnie najczęściej na nasłonecznionych łąkach, miedzach, nasypach, poboczach oraz na suchych, kamienistych zboczach. Lubi pełne słońce, toleruje półcień, nie znosi podmokłych miejsc. Występuje od nizin po tereny podgórskie i często kolonizuje siedliska zaburzone.
Informacje o właściwościach leczniczych mają charakter informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub wykwalifikowanym zielarzem. Jeśli nie masz pewności co do identyfikacji rośliny, nie zbieraj jej ani jej nie używaj!
Dziurawiec może znacząco wpływać na działanie niektórych leków (np. antydepresantów, antykoncepcji hormonalnej, leków przeciwzakrzepowych, części leków kardiologicznych i immunosupresyjnych). Przy równoczesnym stosowaniu leków i dziurawca konieczna jest konsultacja medyczna.
Przy większych dawkach lub długotrwałym stosowaniu dziurawiec może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV. Może to prowadzić do szybszego oparzenia słonecznego lub podrażnień. Podczas kuracji dziurawcem unikaj intensywnego słońca i solarium.
W czasie ciąży i karmienia piersią nie zaleca się wewnętrznego stosowania dziurawca bez indywidualnej konsultacji. U małych dzieci najlepiej stosować go wyłącznie zewnętrznie (np. olej na drobne otarcia), a podanie doustne zawsze konsultować z pediatrą.
Olej dziurawcowy najlepiej stosować wieczorem lub na miejsca nienarażone na bezpośrednie promienie słoneczne. Nałożony przed intensywnym opalaniem może zwiększać ryzyko podrażnień lub zaczerwienienia skóry.
Dziurawiec najlepiej stosować w formie kilkutygodniowych kuracji, nie stale. Po 4–6 tygodniach zaleca się przerwę lub konsultację dotyczącą dalszego stosowania. Przestrzegaj wskazań na opakowaniach preparatów lub porad fitoterapeuty.
Dziurawiec od wieków kojarzony jest z Nocą Świętojańską. Kwiaty i wierzchołki pędów wiązano w wianki i zawieszano nad drzwiami lub w oknach jako symbol ochrony przed burzami, chorobami i „złymi mocami”. W niektórych regionach spalano go w ogniach sobótkowych jako zioło oczyszczające.
Dziurawiec jest jedną z najlepiej przebadanych roślin pod kątem wpływu na nastrój i równowagę psychiczną. Stosuje się go przy łagodnych obniżeniach nastroju, napięciu, niepokoju i problemach ze snem. Przy silniejszych lub długotrwałych objawach konieczna jest konsultacja specjalistyczna.
Olej dziurawcowy powstaje poprzez macerację świeżych kwiatów w wysokiej jakości oleju roślinnym. Z czasem olej nabiera intensywnej, czerwonej barwy. Tradycyjnie stosowany jest na drobne rany, podrażnienia skóry, blizny i napięte mięśnie.
W tradycyjnych wierzeniach dziurawiec był uważany za zioło ochronne przed złymi duchami, koszmarami i lękami. Wkładano go pod poduszkę, aby poprawić sen, lub noszono w woreczkach podczas podróży. Dziś traktujemy to raczej symbolicznie, ale dobrze oddaje to jego rolę jako ziela wspierającego równowagę i spokój.
„Znajomość dzikich roślin łączy tradycyjną mądrość naszych przodków ze współczesną wiedzą naukową.“
