Zioło na czystą cerę
Fiołek trójbarwny od dawna uchodzi za jedno z najważniejszych ziół „na skórę” – szczególnie w mieszankach dla młodzieży z trądzikiem.
Wróć do atlasu
Fiołek trójbarwny (bratek polny)
Viola tricolor
Delikatne zioło łąkowe z charakterystycznymi fioletowo–żółto–białymi kwiatami, cenione w ziołolecznictwie i kuchni jako jadalna ozdoba.
Kluczowe cechy rozpoznawcze
1
Małe, trójbarwne kwiaty z żółtą „pyskatą” plamą
2
Dolne liście szersze, górne wąskie, z charakterystycznymi przylistkami
3
Niska, delikatna roślina (10–20 cm) o cienkich, rozgałęzionych pędach
4
Łąki, pola, miedze, przydroża i trawniki o rzadszej darni
Jak rozpoznać roślinę
Kwiaty
Kwiaty fiołka trójbarwnego mają 5 płatków i średnicę około 1–2 cm. Typowy jest układ barw: fioletowy lub niebieskofioletowy na górnych płatkach, biały lub fioletowy po bokach i żółty z ciemnymi żyłkami na dolnym płatku. Pojedyncze kwiaty unoszą się na długich szypułkach ponad liśćmi.
Liście
Dolne liście są szersze, odwrotnie jajowate, na dłuższych ogonkach. Górne liście są węższe, lancetowate, o drobno ząbkowanym brzegu. Cechą rozpoznawczą są duże, pierzasto wcinane przylistki u nasady ogonków liściowych.
Pokrój
Roślina osiąga zwykle 10–20 cm wysokości. Pędy są cienkie, lekko wzniesione lub podnoszące się, rozgałęzione. Tworzy luźne kępy lub rozproszone osobniki wśród traw i innych roślin łąkowych.
Siedlisko
Fiołek trójbarwny występuje chętnie na suchych łąkach, w uprawach rolnych, na miedzach, przy drogach oraz w naturalnych trawnikach. Dobrze znosi koszenie i umiarkowe udeptywanie.
Zastosowanie
Jadalne kwiaty na talerzu
Kwiaty fiołka trójbarwnego można dodawać do sałatek, deserów i owsianek jako delikatną, kolorową dekorację. Nadają potrawom lekko dziki, łąkowy charakter.
Kwiecień–Wrzesień (świeże kwiaty)
Herbatka łąkowa z bratkiem polnym
Ziele fiołka trójbarwnego dobrze łączy się z rumiankiem, lipą, koniczyną czy pokrzywą w lekkich herbatkach „na co dzień”. Napar jest łagodny i odpowiedni także dla osób wrażliwych.
Kwiecień–Sierpień (świeże ziele), cały rok (suszone)
Wsparcie przy trądziku i egzemie
Fiołek trójbarwny tradycyjnie stosuje się przy problemach skórnych – pije się napar oraz stosuje okłady na zmiany. Najlepiej działa jako element szerszej, długotrwałej pielęgnacji i zdrowego stylu życia.
Kurenki kilkutygodniowe, okresowo powtarzane
Łagodne wsparcie dróg oddechowych
Dodawany do mieszanek przy kaszlu i lekkich infekcjach dróg oddechowych, szczególnie u dzieci. Dobrze komponuje się z prawoślazem, babką lancetowatą i lipą.
Sezon infekcyjny – jesień/zima oraz wiosna
Delikatne działanie moczopędne
Napar z fiołka trójbarwnego wspiera łagodne usuwanie nadmiaru wody z organizmu. Często łączy się go z pokrzywą czy skrzypem w kuracjach „oczyszczających”. Nie zaleca się długotrwałego, samodzielnego stosowania.
Kuracje 2–3 tygodniowe, według wskazań specjalisty
Składnik domowych kosmetyków ziołowych
Suszony fiołek można wykorzystać w parówkach ziołowych do twarzy, tonikach czy domowych maceratach olejowych dla skóry wrażliwej i skłonnej do podrażnień.
Właściwości rośliny
Działanie przeciwzapalne
Pomaga zmniejszać stany zapalne w organizmie, łagodzi bóle mięśni i stawów.
Wsparcie trawienia
Poprawia pracę układu trawiennego, pomaga przy wzdęciach i braku apetytu.
Detoksykacja organizmu
Wspomaga oczyszczanie wątroby i nerek z toksyn.
Zdrowie dróg oddechowych
Łagodzi kaszel, przeziębienie i stany zapalne oskrzeli.
Wsparcie dróg moczowych
Pomaga przy infekcjach pęcherza i nerek.
Działanie antyoksydacyjne
Chroni komórki przed wolnymi rodnikami i spowalnia starzenie.
Zdrowie skóry
Wspomaga gojenie ran, trądziku i innych problemów skórnych.
Uśmierzanie bólu
Łagodzi bóle głowy, mięśni i stawów.
Ważne ostrzeżenie
Informacje na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem jakichkolwiek roślin w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub certyfikowanym zielarzem.
Niektóre rośliny mogą powodować reakcje alergiczne lub wchodzić w interakcje z lekami. Zachowaj ostrożność i w razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą.
Występowanie i środowisko
Łąki i murawy
Nieużytki i tereny ruderalne
Pobocza dróg i miedze pól
Ogrody i podwórza
Parki i zieleń miejska
Rośnie na suchych łąkach, polach uprawnych, miedzach i nieużytkach. Lubi światło i umiarkowo suche warunki. W miastach często pojawia się w trawnikach i naturalnych zakątkach ogrodów.
Sezon zbioru
Wskazówki dotyczące zbioru
- Zbieraj nadziemne, kwitnące części rośliny od wiosny do lata.
- Wybieraj czyste stanowiska, z dala od ruchliwych dróg i pól intensywnie pryskanych.
- Nie zrywaj całej populacji z jednego miejsca – zostaw część roślin.
- Susz cienką warstwą, w przewiewnym, zacienionym miejscu.
Ostrzeżenia i bezpieczne stosowanie
Zalecenia ogólne
Informacje o właściwościach leczniczych mają charakter informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub wykwalifikowanym zielarzem. Jeśli nie masz pewności co do identyfikacji rośliny, nie zbieraj jej ani jej nie używaj!
Fiołek trójbarwny działa łagodnie i pomocniczo. Przy poważniejszych problemach skórnych lub oddechowych konieczna jest konsultacja lekarska.
Mieszanki z fiołkiem trójbarwnym do picia stosuje się zwykle w kuracjach kilkutygodniowych, z przerwami. Długotrwałe stosowanie u dzieci powinno być omówione ze specjalistą.
U osób wrażliwych mogą wystąpić reakcje alergiczne (wysypka, świąd, dolegliwości żołądkowe). W razie takich objawów przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem.
Przy regularnym przyjmowaniu leków (szczególnie moczopędnych lub przeciwzakrzepowych) użycie ziół, w tym fiołka trójbarwnego, warto omówić z lekarzem.
W ciąży, w okresie karmienia piersią oraz u małych dzieci stosowanie mieszanek z fiołkiem trójbarwnym powinno być zawsze konsultowane ze specjalistą.
Ciekawe fakty i historia
Jadalne, dzikie bratki
Kwiaty fiołka trójbarwnego można jeść – świetnie nadają się jako naturalna, kolorowa dekoracja sałatek, deserów i kostek lodu.
Symbol myśli i uczuć
Ludowe nazwy bratków i fiołka trójbarwnego nawiązują do uczuć i relacji – kwiat stał się symbolem pamięci, wierności i czułości.
„Znajomość dzikich roślin łączy tradycyjną mądrość naszych przodków ze współczesną wiedzą naukową.“