Ramy prawne zbioru dzikich roślin
Co przy zbiorze jest dozwolone, ograniczone lub zabronione – jasno i zrozumiale. Podstawowa orientacja w zasadach ochrony przyrody w Czechach i na Słowacji.
Dlaczego zasady prawne są ważne
Zasady zbioru dzikich roślin istnieją przede wszystkim po to, by chronić przyrodę, bioróżnorodność i wspólną przestrzeń. To nie „zakazy dla zakazów”, tylko sposób na zrównoważoną relację z otoczeniem, które współdzielimy.
Znajomość prawa chroni nie tylko naturę, ale też Ciebie jako zbieracza. Pomaga uniknąć mandatów, nieporozumień i — co najważniejsze — niezamierzonego niszczenia ekosystemów.
Ta strona ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. W razie wątpliwości korzystaj z oficjalnych interpretacji właściwych instytucji lub konsultuj się ze specjalistami.
Co zazwyczaj jest dozwolone
W większości przypadków można zbierać pospolite rośliny na własny użytek. Obowiązują jednak podstawowe zasady:
Zbiór pospolitych gatunków na użytek własny
Niechronione i powszechnie występujące rośliny można zbierać w rozsądnych ilościach dla własnych potrzeb.
Zbiór w miejscach ogólnodostępnych
Lasy, łąki i tereny dostępne publicznie, o ile nie ma wyraźnego zakazu zbioru.
Niewielkie ilości
Tylko ilość odpowiadająca potrzebom domowym, a nie na cele komercyjne.
Poszanowanie lokalnych zasad
Przestrzegaj lokalnych regulaminów, zasad zarządców terenu oraz oznakowania informacyjnego.
Ważna uwaga
Zasady mogą się różnić w zależności od miejsca i gatunku. Zawsze sprawdzaj lokalne regulacje.
Co jest ograniczone lub zakazane
Niektóre działania są zakazane albo wymagają specjalnych zezwoleń. Ich naruszenie może skutkować karą i szkodzić przyrodzie.
Zbiór gatunków chronionych
Rośliny objęte ochroną (np. zagrożone) — ich zrywanie jest zakazane.
Parki narodowe i rezerwaty
Na tych terenach zbiór bywa całkowicie zakazany lub ściśle regulowany.
Zbiór komercyjny bez uprawnień
Zbiór na sprzedaż lub do dalszego przetwarzania może wymagać zezwoleń i spełnienia warunków prawnych.
Tereny prywatne bez zgody
Bez zgody właściciela zbiór jest niedozwolony.
Niszczenie roślin i siedlisk
Wyrywanie z korzeniami, łamanie gałęzi czy niszczenie siedlisk jest zabronione.
Nadmierny zbiór
Nawet w przypadku gatunków niechronionych nadmierny zbiór może zostać uznany za szkodzenie przyrodzie.
Obszary i gatunki chronione
Prawo chroni nie tylko pojedyncze gatunki, ale także całe obszary o wysokiej wartości przyrodniczej.
Obszary chronione
Parki narodowe i rezerwaty mają szczególny reżim. Zbiór bywa ograniczony lub zakazany.
Gatunki chronione
Wykazy roślin chronionych są publicznie dostępne. Naucz się rozpoznawać przynajmniej te najczęstsze.
Co robić, gdy masz wątpliwości
Jeśli nie masz pewności co do statusu rośliny lub obszaru — nie zbieraj.
Oficjalne źródła informacji
Korzystaj z oficjalnych stron instytucji ochrony przyrody i parków narodowych w Polsce (wykazy, mapy, regulaminy).
Gatunki chronione nie zawsze wyglądają „wyjątkowo”. Nie zakładaj, że roślina jest bezpieczna tylko dlatego, że wygląda zwyczajnie.
Częste błędy prawne
Te błędne przekonania są bardzo powszechne wśród zbieraczy:
„Rośnie wszędzie, więc mogę zbierać”
Rzeczywistość: Powszechność nie oznacza automatycznej zgody na zbiór.
„To tylko mała ilość”
Rzeczywistość: W przypadku gatunków i obszarów chronionych zakaz obowiązuje niezależnie od ilości.
„Nikt mnie nie widzi”
Rzeczywistość: Wpływ na przyrodę istnieje nawet bez świadków.
„Przyroda należy do wszystkich”
Rzeczywistość: Przyroda jest chroniona prawem.
Praktyczne wskazówki
Lista kontrolna przed zbiorem
Sprawdź, czy roślina nie jest chroniona
Upewnij się, że nie jesteś na obszarze chronionym
Respektuj oznakowanie i tablice informacyjne
W razie wątpliwości — nie zbieraj
Zachowuj się dyskretnie i z szacunkiem
Zostaw miejsce w takim stanie, w jakim je zastałeś/aś
Informacja prawna
Ten materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady prawnej.
Przepisy mogą się zmieniać. Korzystaj z oficjalnych źródeł.
Zbierasz na własną odpowiedzialność.