Świeca biednych
Wysuszone pędy dziewanny nasączone tłuszczem pełniły dawniej rolę prostych pochodni, nazywanych „świecą biednych”.
Wróć do atlasu
Dziewanna wielkokwiatowa
Verbascum densiflorum
Wysoka dwuletnia bylina o kutnerowatych liściach i żółtych kwiatach, ceniona w ziołolecznictwie przy kaszlu i przeziębieniu.
Kluczowe cechy rozpoznawcze
1
Duże, kutnerowate liście tworzące rozetę przyziemną
2
Żółte, pięciopłatkowe kwiaty w gęstym kłosie
3
Prosta, wysoka łodyga do około 2 m
4
Wysoka, „świecowa” sylwetka na suchych stanowiskach
5
Suche, słoneczne nieużytki, nasypy i przydroża
Jak rozpoznać roślinę
Liście
Liście dziewanny są duże, szarozielone i gęsto owłosione, zebrane w rozetę przy ziemi. Powierzchnia jest miękka i filcowata.
Kwiaty
Kwiaty są żółte, pięciopłatkowe, z pomarańczowymi pylnikami i tworzą gęste, świecowate kwiatostany na szczycie łodygi.
Łodyga
Łodyga jest prosta, sztywna i słabo rozgałęziona, zwykle do 1–2 m wysokości, lekko owłosiona.
Pokrój rośliny
Dziewanna tworzy wysokie, wyprostowane pędy z żółtym kłosem kwiatów i jest łatwa do zauważenia na tle innych roślin.
Siedlisko
Zasiedla suche, nasłonecznione stanowiska – nieużytki, skarpy, nasypy kolejowe i pobocza dróg.
Zastosowanie
Napar na kaszel i podrażnione gardło
Kwiaty dziewanny dodaje się do mieszanek łagodzących suchy i męczący kaszel oraz podrażnienia gardła. Działa powlekająco na błony śluzowe, napar należy starannie przefiltrować.
Kwiaty: czerwiec–sierpień (suszone cały rok)
Przeciwzapalny napar z kwiatów
Napar z kwiatów dziewanny stosuje się tradycyjnie przy lekkich stanach zapalnych dróg oddechowych i w mieszankach na przeziębienie.
Kwiaty: czerwiec–sierpień (suszone cały rok)
Olejek z kwiatów dziewanny
Kwiaty macerowane w oleju stosuje się zewnętrznie do delikatnej pielęgnacji skóry; tradycyjnie używano go także przy dolegliwościach uszu (konieczna ostrożność i konsultacja).
Kwiaty: czerwiec–sierpień
Dekoracyjne pędy i barwnik roślinny
Suszone pędy kwiatostanowe dziewanny wykorzystywane są w suchych bukietach, a płatki mogą delikatnie barwić domowe wyroby ziołowe.
Pędy: lato – jesień
Właściwości rośliny
Wzmocnienie odporności
Wspiera naturalną odporność organizmu i pomaga zapobiegać chorobom.
Działanie przeciwzapalne
Pomaga zmniejszać stany zapalne w organizmie, łagodzi bóle mięśni i stawów.
Zdrowie dróg oddechowych
Łagodzi kaszel, przeziębienie i stany zapalne oskrzeli.
Działanie antyoksydacyjne
Chroni komórki przed wolnymi rodnikami i spowalnia starzenie.
Zdrowie skóry
Wspomaga gojenie ran, trądziku i innych problemów skórnych.
Uśmierzanie bólu
Łagodzi bóle głowy, mięśni i stawów.
Ulgа przy przeziębieniu
Łagodzi objawy przeziębienia, gorączki i grypy.
Ważne ostrzeżenie
Informacje na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem jakichkolwiek roślin w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub certyfikowanym zielarzem.
Niektóre rośliny mogą powodować reakcje alergiczne lub wchodzić w interakcje z lekami. Zachowaj ostrożność i w razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą.
Występowanie i środowisko
Łąki i murawy
Góry i tereny podgórskie
Skalne i rumowiskowe stanowiska
Nieużytki i tereny ruderalne
Pobocza dróg i miedze pól
Dziewanna zasiedla suche i nasłonecznione miejsca – skarpy, miedze, nasypy kolejowe, kamieniołomy i przydroża. Najlepiej rośnie na ubogich, dobrze odsączonych glebach i często tworzy pojedyncze, bardzo widoczne rośliny.
Sezon zbioru
Wskazówki dotyczące zbioru
- Kwiaty zbiera się stopniowo w czasie kwitnienia, wybierając tylko w pełni rozwinięte i żółte
- Liście zbieraj w suche dni, najlepiej z młodych rozet
- Susz cienką warstwą w przewiewnym cieniu
- Napar zawsze starannie przecedź przez gęste sito lub filtr papierowy
Ostrzeżenia i bezpieczne stosowanie
Zalecenia ogólne
Informacje o właściwościach leczniczych mają charakter informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub wykwalifikowanym zielarzem. Jeśli nie masz pewności co do identyfikacji rośliny, nie zbieraj jej ani jej nie używaj!
Cała roślina jest owłosiona, dlatego napar z dziewanny należy zawsze dokładnie przefiltrować, aby usunąć włoski mogące podrażniać gardło.
Stosowanie dziewanny u małych dzieci oraz kobiet w ciąży i karmiących powinno być skonsultowane z lekarzem lub fitoterapeutą.
Młode rozety liści mogą być mylone przez początkujących z niektórymi gatunkami naparstnicy (Digitalis), rośliny silnie trującej. Zbieraj tylko rośliny, co do których masz pełną pewność.
Nie zrywaj wszystkich kwitnących roślin z jednego stanowiska – pozostaw część dziewann, aby mogły się wysiać.
Ciekawe fakty i historia
Leśny papier toaletowy
Miękkie, filcowate liście dziewanny bywały żartobliwie nazywane „leśnym papierem toaletowym”, hoci to raczej ciekawostka niż praktyczna rada.
Tradycyjne zioło na płuca
Dziewanna jest klasycznym ziołem „na płuca”, stosowanym w mieszankach przy kaszlu i przeziębieniach, razem z lipą czy podbiałem.
„Znajomość dzikich roślin łączy tradycyjną mądrość naszych przodków ze współczesną wiedzą naukową.“
