Bomba witaminowa
Owoce dzikiej róży należą do najbogatszych naturalnych źródeł witaminy C w naszej strefie klimatycznej. Tradycyjnie suszono je na zimę i dodawano do herbatek na przeziębienie.
Wróć do atlasu
Róża dzika
Rosa canina
Wielopędowy, kolczasty krzew o jasnoróżowych kwiatach i czerwonych, podłużnych owocach – jednym z najlepszych dzikich źródeł witaminy C.
Kluczowe cechy rozpoznawcze
1
Średniej wysokości, gęsty, kolczasty krzew o łukowato wygiętych pędach.
2
Liście pierzaste, z 5–7 ząbkowanymi listkami.
3
Proste, różowe kwiaty w maju i czerwcu.
4
Podłużne, czerwone owoce (tzw. dzika róża) bardzo bogate w witaminę C.
5
Mocno zakrzywione, haczykowate kolce na pędach.
6
Słoneczne miedze, zarośla i skraje dróg.
Jak rozpoznać roślinę
Pokrój krzewu
Róża dzika tworzy gęste zarośla wysokie zwykle 1–3 m. Pędy są łukowato wygięte, silnie rozgałęzione i łatwo odrastają z odrostów korzeniowych, dzięki czemu roślina tworzy zwarte, cierniste żywopłoty.
Liście
Liście są nieparzystopierzaste, zwykle z 7 (5–9) jajowatymi listkami o ostro piłkowanych brzegach. Blaszki są matowozielone z wierzchu i jaśniejsze od spodu, ogonek liściowy i główna żyłka często mają drobne kolce.
Kwiaty
Kwiaty są pojedyncze, pięciopłatkowe, zwykle jasnoróżowe lub białawe, o średnicy 3–5 cm. Pojawiają się pojedynczo lub po kilka na końcach pędów od maja do czerwca i wydzielają delikatny, przyjemny zapach.
Owoce – dzika róża
Owoce róży dzikiej to podłużne, jajowate lub butelkowate nibyowoce długości 1–2,5 cm, o barwie jaskrawoczerwonej do pomarańczowoczerwonej. Wewnątrz znajdują się twarde nasiona otoczone drobnymi włoskami, które mogą silnie drażnić skórę i błony śluzowe. Dojrzewają od września do października i często pozostają na krzewach przez zimę.
Kolce
Na pędach występują wyraźne, haczykowato wygięte kolce. Ułatwiają one roślinie wspinanie się po innych krzewach i chronią przed zgryzaniem przez zwierzęta. Podczas zbioru warto używać grubych rękawic i odzieży z długimi rękawami.
Siedlisko
Róża dzika jest typowym gatunkiem zarośli i żywopłotów. Rośnie na stanowiskach słonecznych lub półsłonecznych, na glebach przepuszczalnych, często suchych. Spotykana jest na miedzach, skrajach pól, przy drogach oraz w starych sadach.
Zastosowanie
Herbatka z dzikiej róży
Suszone lub rozdrobnione owoce dzikiej róży nadają się do przygotowania lekko kwaskowatego naparu bogatego w witaminę C. To klasyczny napój na jesień i zimę.
Wrzesień–Listopad (zbiór), cały rok (suszone owoce)
Syrop z dzikiej róży
Z macerowanych, a następnie krótko gotowanych owoców z dodatkiem cukru lub miodu powstaje gęsty syrop bogaty w witaminę C. Można go dodawać do wody, herbaty lub deserów.
Wrzesień–Listopad (świeże owoce), cały rok (syrop)
Dżem z dzikiej róży
Z dobrze dojrzałych, miękkich owoców po dokładnym przetarciu uzyskuje się gładki dżem o intensywnym kolorze i aromacie. Idealny do pieczywa, naleśników i jako nadzienie do ciast.
Październik–Listopad (miękkie owoce), cały rok (przetwory)
Wsparcie odporności
Dzięki dużej zawartości witaminy C i związków przeciwutleniających owoce dzikiej róży wspierają naturalną odporność organizmu i okres rekonwalescencji.
Witamina C, flawonoidy, karotenoidy
Proszek z dzikiej róży na stawy
Drobno zmielone, wysuszone skórki owoców dzikiej róży są stosowane jako suplement diety wspierający stawy i łagodzący stany zapalne. Długotrwałe stosowanie warto omówić ze specjalistą.
Suszone i mielone owoce
Układ trawienny
Lekko kwaskowata herbatka z dzikiej róży może delikatnie stymulować trawienie i pracę pęcherzyka żółciowego oraz wspierać metabolizm.
Delikatny napar z owoców
Naturalny barwnik
Miąższ owoców dzikiej róży nadaje potrawom intensywnie czerwono-pomarańczowy kolor i delikatnie kwaskowaty smak, co wykorzystuje się w syropach, dżemach i sosach.
Domowa kosmetyka
Z owoców dzikiej róży można przygotować delikatne napary do toników, maseczek czy kąpieli pielęgnacyjnych. Nowe preparaty warto zawsze przetestować na małym fragmencie skóry.
Właściwości rośliny
Wzmocnienie odporności
Wspiera naturalną odporność organizmu i pomaga zapobiegać chorobom.
Działanie przeciwzapalne
Pomaga zmniejszać stany zapalne w organizmie, łagodzi bóle mięśni i stawów.
Wsparcie trawienia
Poprawia pracę układu trawiennego, pomaga przy wzdęciach i braku apetytu.
Detoksykacja organizmu
Wspomaga oczyszczanie wątroby i nerek z toksyn.
Zdrowie dróg oddechowych
Łagodzi kaszel, przeziębienie i stany zapalne oskrzeli.
Zdrowie serca i naczyń
Wspiera krążenie i zdrowie układu sercowo-naczyniowego.
Działanie antyoksydacyjne
Chroni komórki przed wolnymi rodnikami i spowalnia starzenie.
Zdrowie skóry
Wspomaga gojenie ran, trądziku i innych problemów skórnych.
Wsparcie metabolizmu
Pomaga w spalaniu tłuszczu i utrzymaniu energii.
Ulgа przy przeziębieniu
Łagodzi objawy przeziębienia, gorączki i grypy.
Ważne ostrzeżenie
Informacje na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem jakichkolwiek roślin w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub certyfikowanym zielarzem.
Niektóre rośliny mogą powodować reakcje alergiczne lub wchodzić w interakcje z lekami. Zachowaj ostrożność i w razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą.
Występowanie i środowisko
Skraje lasów i zarośla
Zarośla i miedze
Nieużytki i tereny ruderalne
Pobocza dróg i miedze pól
Ogrody i podwórza
Sady i stare drzewa owocowe
Rośnie na słonecznych, suchych i półsuchych stanowiskach – w zaroślach, na miedzach, skrajach pól i dróg, na zboczach i w starych sadach. Lubi gleby przepuszczalne, często tworzy gęste, kolczaste zarośla będące ważnym schronieniem i stołówką dla ptaków.
Sezon zbioru
Wskazówki dotyczące zbioru
- Kwiaty zbieraj w pełnym rozkwicie, w suche dni.
- Owoce zbieraj w pełni wybarwione – twardsze (wrzesień–październik) na susz i herbatki, bardziej miękkie po przymrozkach na dżemy.
- Po rozkrojeniu usuń szypułki, resztki kielicha, nasiona i włoski.
- Unikaj zbioru przy ruchliwych drogach i na terenach zanieczyszczonych.
Ostrzeżenia i bezpieczne stosowanie
Zalecenia ogólne
Informacje o właściwościach leczniczych mają charakter informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub wykwalifikowanym zielarzem. Jeśli nie masz pewności co do identyfikacji rośliny, nie zbieraj jej ani jej nie używaj!
Wewnątrz owoców znajdują się twarde nasiona i drobne włoski, które mogą silnie podrażniać skórę i błony śluzowe. Przed spożyciem lub suszeniem należy je dokładnie usunąć.
Silnie zakrzywione kolce łatwo powodują zadrapania. Podczas zbioru warto nosić rękawice i długie rękawy, a powstałe ranki dokładnie oczyścić.
Syropy i dżemy z dzikiej róży często zawierają dużo cukru. Przy częstym spożyciu warto zwrócić uwagę na całkowitą ilość cukru w diecie, szczególnie u dzieci i osób z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
Ze względu na zawartość witaminy C i kwasów organicznych osoby z poważniejszymi chorobami nerek powinny skonsultować długotrwałe przyjmowanie dużych ilości preparatów z dzikiej róży z lekarzem.
U osób wrażliwych mogą wystąpić reakcje alergiczne, np. świąd, wysypka czy dolegliwości trawienne. Nowe preparaty z dzikiej róży warto wprowadzać stopniowo.
Nie używaj pleśniejących, zgniłych lub mocno przebarwionych owoców – mogą zawierać toksyny pleśniowe i nie nadają się do spożycia.
Ciekawe fakty i historia
Herbatka i syrop z dzikiej róży
Herbatka i syrop z dzikiej róży to klasyczne napoje na jesień i zimę. Delikatny macerat z owoców pozwala lepiej zachować witaminę C niż długie gotowanie.
Schronienie dla ptaków
Gęste, kolczaste zarośla róży dzikiej stanowią ważne schronienie dla ptaków, a dojrzałe owoce są dla nich zimowym źródłem pożywienia.
Leśna przekąska
Lekko zmiękczone owoce dzikiej róży były dawniej zjadane prosto z krzewu jako szybka leśna przekąska – po usunięciu nasion i drażniących włosków.
„Znajomość dzikich roślin łączy tradycyjną mądrość naszych przodków ze współczesną wiedzą naukową.“
