Zioło spokoju i dobrego snu
Rumianek od stuleci stosowany jest jako delikatnie uspokajające zioło. Pije się go wieczorem przed snem, przy napięciu nerwowym czy rozdrażnieniu. Należy do najbardziej znanych „ziołowych herbat” w Europie.
Wróć do atlasu
Rumianek pospolity
Matricaria chamomilla
Delikatnie pachnąca roślina jednoroczna z białymi kwiatami języczkowatymi, żółtym, pustym w środku koszyczkiem i pierzastymi liśćmi. Należy do najczęściej stosowanych ziół w fitoterapii.
Kluczowe cechy rozpoznawcze
1
Delikatnie, pierzasto podzielone liście bez wyraźnego ogonka
2
Białe kwiaty języczkowate i żółty, pusty wewnątrz koszyczek
3
Wzniesiona, rozgałęziona, delikatnie bruzdowana łodyga
4
Delikatny, ziołowy, lekko „jabłkowy” aromat
Jak rozpoznać roślinę
Liście
Liście rumianku są wąskie, kilkukrotnie pierzasto podzielone na drobne odcinki. Ułożone są skrętolegle, najczęściej siedzące lub prawie bezogonkowe, o barwie jasno- do średniozielonej. Drobne, podzielone listki sprawiają, że cała roślina wygląda lekko i delikatnie.
Kwiaty
Kwiatostany rumianku składają się z białych kwiatów języczkowatych na obrzeżu oraz żółtych kwiatów rurkowatych w centrum. Środkowa część koszyczka jest stożkowato wypukła i pusta w środku – to ważna cecha rozpoznawcza rumianku pospolitego. Kwiaty intensywnie i przyjemnie pachną, do suszenia zbiera się całe koszyczki.
Łodyga
Łodyga rumianku jest wzniesiona do lekko wznoszącej się, delikatnie bruzdowana i dość silnie rozgałęziona. Zwykle osiąga 15–50 cm wysokości. Powierzchnia łodygi jest gładka lub lekko owłosiona, a w górnej części tworzy liczne koszyczki kwiatowe.
Zapach
Rumianek ma charakterystyczny, delikatnie słodki, ziołowy zapach z nutą jabłkową. Najmocniej pachną świeże i suszone koszyczki po zalaniu gorącą wodą. Zapach oraz pusty wewnątrz, wypukły koszyczek pomagają odróżnić rumianek od roślin podobnych.
Zastosowanie
Herbatka rumiankowa
Suszone koszyczki rumianku wykorzystuje się do przygotowania delikatnej herbatki ziołowej. Wspiera trawienie, rozluźnienie i spokojny sen. Często podaje się ją z dodatkiem miodu i cytryny.
Cały rok (suszone kwiaty)
Rumianek w deserach
Napar z rumianku można wykorzystać do aromatyzowania kremów, budyniów czy domowych lodów. Nadaje deserom subtelny, kwiatowo-miodowy posmak.
Maj–Wrzesień (świeże kwiaty), cały rok (suszone kwiaty)
Wsparcie trawienia
Rumianek wspiera prawidłową pracę układu pokarmowego, stosuje się go przy wzdęciach, lekkich skurczach i uczuciu pełności. Tradycyjnie pije się go po posiłku lub przy dolegliwościach żołądkowych.
Flawonoidy, olejek eteryczny (azulen, bisabolol)
Spokojny sen i układ nerwowy
Wieczorna filiżanka ciepłego naparu z rumianku pomaga się wyciszyć i przygotować do snu. Rumianek często łączy się z melisą lub kwiatem lipy.
Olejek eteryczny, flawonoidy
Zewnętrzne zastosowanie na skórę
Odwar z rumianku wykorzystuje się do okładów i przemywań przy drobnych podrażnieniach skóry, zaczerwienieniach i otarciach. Jest częstym składnikiem maści i kremów do skóry wrażliwej.
Olejek eteryczny, śluzy, flawonoidy
Inhalacje przy przeziębieniu
Ciepły napar z rumianku można stosować do inhalacji przy katarze i przeziębieniu. Gorąca para z olejkiem eterycznym pomaga udrożnić drogi oddechowe.
Olejek eteryczny (azulen, bisabolol)
Rumianek w kąpielach
Odwar z rumianku dodaje się do kąpieli w celu ukojenia skóry i relaksu całego ciała. Szczególnie polecany jest do kąpieli dłoni, stóp oraz przy skórze wrażliwej.
Kosmetyka domowa
Rumianek jest chętnie wykorzystywany w kosmetyce domowej – w tonikach, wodach kwiatowych czy płukankach do włosów, gdzie łagodzi podrażnienia i delikatnie rozświetla cerę.
Właściwości rośliny
Działanie przeciwzapalne
Pomaga zmniejszać stany zapalne w organizmie, łagodzi bóle mięśni i stawów.
Wsparcie trawienia
Poprawia pracę układu trawiennego, pomaga przy wzdęciach i braku apetytu.
Zdrowie dróg oddechowych
Łagodzi kaszel, przeziębienie i stany zapalne oskrzeli.
Relaks i sen
Działa uspokajająco, pomaga przy stresie, lęku i bezsenności.
Działanie antyoksydacyjne
Chroni komórki przed wolnymi rodnikami i spowalnia starzenie.
Zdrowie skóry
Wspomaga gojenie ran, trądziku i innych problemów skórnych.
Działanie antybakteryjne
Pomaga zwalczać bakterie i infekcje.
Uśmierzanie bólu
Łagodzi bóle głowy, mięśni i stawów.
Ulgа przy przeziębieniu
Łagodzi objawy przeziębienia, gorączki i grypy.
Ważne ostrzeżenie
Informacje na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem jakichkolwiek roślin w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub certyfikowanym zielarzem.
Niektóre rośliny mogą powodować reakcje alergiczne lub wchodzić w interakcje z lekami. Zachowaj ostrożność i w razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą.
Występowanie i środowisko
Łąki i murawy
Nieużytki i tereny ruderalne
Pobocza dróg i miedze pól
Ogrody i podwórza
Sady i stare drzewa owocowe
Rumianek pospolity rośnie najczęściej na suchszych łąkach, polach uprawnych i odłogach, a także przy drogach. Lubi lekkie, przepuszczalne gleby i pełne słońce. Często pojawia się na terenach naruszonych, gdzie łatwo się rozsiewa.
Sezon zbioru
Wskazówki dotyczące zbioru
- Zbieraj wyłącznie prawdziwy rumianek z wypukłym, pustym wewnątrz koszyczkiem.
- Kwiaty zrywaj w czasie pełnego kwitnienia, w suche dni, najlepiej przed południem.
- Nie wyrywaj całych roślin – odrywaj lub obcinaj same koszyczki.
- Susz w cieniu, w cienkiej warstwie i przy dobrej wentylacji, aby nie ściemniały.
- Unikaj zbioru przy ruchliwych drogach, na polach intensywnie pryskanych oraz na terenach zanieczyszczonych.
Ostrzeżenia i bezpieczne stosowanie
Zalecenia ogólne
Informacje o właściwościach leczniczych mają charakter informacyjny i nie zastępują profesjonalnej opieki medycznej. Przed użyciem w celach leczniczych zawsze skonsultuj się z lekarzem lub wykwalifikowanym zielarzem. Jeśli nie masz pewności co do identyfikacji rośliny, nie zbieraj jej ani jej nie używaj!
Rumianek należy do rodziny astrowatych (Asteraceae). U osób wrażliwych może wywoływać reakcje alergiczne – zaczerwienienie skóry, świąd, katar lub duszność. Jeśli masz alergię na rośliny z tej rodziny, stosuj rumianek ostrożnie lub w ogóle.
W okresie ciąży, karmienia piersią oraz przy długotrwałym stosowaniu leków warto skonsultować regularne picie rumianku z lekarzem lub fitoterapeutą. Nawet zioła uznawane za łagodne mogą wchodzić w interakcje z lekami lub powodować reakcje nadwrażliwości.
Zbieraj wyłącznie zdrowe, nieściemniałe kwiaty z czystych stanowisk. Unikaj łąk przy ruchliwych drogach, pól intensywnie pryskanych oraz terenów zanieczyszczonych. Przed suszeniem delikatnie oczyść zebrany surowiec z zanieczyszczeń.
Ciekawe fakty i historia
Klasyk domowej apteczki
Rumianek od dawna był stałym elementem domowej apteczki – stosowano go do okładów, płukanek jamy ustnej, inhalacji przy przeziębieniu oraz do łagodzenia podrażnionej skóry. Do dziś wchodzi w skład wielu mieszanek ziołowych i maści.
Rumianek a dzieci
Delikatny napar z rumianku tradycyjnie podawano dzieciom przy bólach brzuszka, wzdęciach lub niepokoju. Choć na ogół jest dobrze tolerowany, warto zaczynać od mniejszych ilości i obserwować reakcję organizmu.
Cenna roślina miododajna
Kwiaty rumianku przyciągają liczne owady zapylające – pszczoły, trzmiele i inne pożyteczne owady. Rumianek zalicza się do roślin miododajnych, które wspierają bioróżnorodność na łąkach i w ogrodach.
„Znajomość dzikich roślin łączy tradycyjną mądrość naszych przodków ze współczesną wiedzą naukową.“
